In 1864 kwam de spoorlijn Utrecht - Zwolle (-Kampen) gereed. Dit was een grote vooruitgang voor de Noord-Veluwe. Er waren toch nog enkele plaatsen op de Noord-Veluwe die van spoorvervoer verstoken bleven, zoals Doornspijk, Elburg, Oldebroek en gedeeltelijk Wezep.Op initiatief van vooraanstaande burgers en genoemde gemeenten werd in 1907 de concessie verleend, met wel echter als voorwaarde dat er een verbinding zou worden aangelegd met de lijn Hattem - Kampen, van de HIJSM. Op 2 mei 1908 werd de normaalsporige tramlijn Zwolle - Elburg - Nunspeet feestelijk in gebruik genomen. De verbinding naar Kampen op 6 oktober 1914. Deze takte bij Wezep af van de Zuiderzeestraatweg, langs de Kamperstraatweg ging het naar De Zande; hier takte de tramlijn aan op de HIJSM locaallijn Hattem - Kampen Zuid. Deze lijn ging via een viaduct over de lijn Amersfoort - Zwolle. Een deel van de oprit is nog immer aanwezig. Via deze locaalspoorweg reed vanaf De Zande ook de tram naar Kampen. Vanuit Zwolle vertrokken de trams van het huidige kopspoor 4. ( tot enkele jaren geleden stond er altijd nog een origineel NCS-stootjuk, deze is helaas door een betonnen exemplaar vervangen) Via de NCS lijn ging het over de IJsselbrug; ter hoogte van Hattem NCS (Hattemerbroek, alleen het voormalige stationskoffiehuis aldaar herinnert er nog aan) takte de lijn naar rechts af en liep diagonaal richting Zuiderzeestraatweg. Hier volgde de lijn de straatweg aan de oostelijke zijde ( alleen vlak voor Elburg stak de lijn over naar de andere zijde van de weg, direct na Elburg stak deze weer over naar de oostzijde). Na Hattemerbroek werd Wezep bereikt; in het toenmalige hotel Koops ( thans Coelenhage) was een agentschap gevestigd. Even voorbij Wezep bevond zich ter hoogte van landgoed IJsselvliedt (nog immer aanwezig, verpleeghuis van het Rode Kruis) een wisselplaats. De huidige bushalte markeert deze plaats nog. Een tijdje geleden werd bij het vernieuwen van de uitrit van IJsselvliedt zowaar nog een biels van de tramlijn opgegraven! Zoals gezegd takte iets verder de lijn naar De Zande - Kampen af, vanuit de richting Oldebroek weliswaar. Verder richting Oldebroek bevond zich de Coöperatieve Zuivelfabriek Kamperveen. Hier bevond zich een draaischijf in de lijn, zodat goederenwagens via een haaks spoor dwars over de Zuiderzeestraatweg naar de fabriek geduwd konden worden , met mankracht wel te verstaan. Ook deze plaats is nog goed te herkennen, in de berm bevindt zich duidelijk een verbreding en de sloot is omgelegd; tevens staat de abri van de bushalte haaks op de weg i.p.v. evenwijdig. De fabriek is onlangs gesloopt. Bij binnenkomst in Oldebroek bevond er zich weer een wisselplaats; de huidige cafetaria 't Wissel houdt de herinnering hieraan levend. De coöperatie Ons Belang had tevens een zijspoor voor het laden en lossen van goederenwagens. Midden in het dorp stond het stationsgebouw met wachtkamer, kantoor, goederenloods en dienstwoning voor de haltechef. Dit gebouw dateert uit 1915, voor die tijd was er een agentschap gevestigd in Hotel Schuld (later Herkert, thans niet meer aanwezig) Van Oldebroek ging het naar Elburg; dit was het middelpunt van de Zuiderzeetram; hier waren de remise, locloods en -verzorging en een uitgebreid emplacement aanwezig. Ook zijn er in Elburg personeelswoningen gebouwd, de zgn. tramhuisjes. Deze kleine woningen zijn nog immer aanwezig en vormen min of  meer een toeristische/historische atractie. Via Doornspijk voerde de lijn naar Nunspeet. Te Doornspijk was wederom een wisselplaats aanwezig, ook was er een los/laadspoor bij de coöperatieve landbouwvereniging. In Nunspeet takte de lijn vanf de Zuiderzeestraatweg linksaf de huidige F.A. Molijnlaan in. Op de hoek bevond zich de verffabriek Veluvine. Deze was tevens van een spooraansluiting voorzien; vanaf hier tot aan het NCS spoorwegstation van Nunspeet was de lijn vanwege het bredere ruimteprofiel ook geschikt voor spoorweggoederenwagens. Het was de vurige wens van vooral Elburg (vanwege de haven) om de gehele lijn hiervoor aan te passen, dit bleek echter volgens Rijkswaterstaat geen haalbare kaart. Langs de F.A. Molijnlaan werd het station Nunspeet NCS bereikt, gelegen aan de lijn  Zwolle - Utrecht. Het tramstation lag evenwijdig aan het NCS station. Hier bevond zich dus ook een verbinding tussen tram- en treinspoor. Tevens was er een los- en laadplaats compleet met verhoogde zij- en koplading aanwezig.(deze is er nog !) Alleen genoemd voormalig laadperron en het huis van de vroegere stationschef herinneren hier nog aan de tram.

Helaas is de Zuiderzeetram slechts een kort leven beschoren geweest; te laat aangelegd, de bloeitijd van de stoomtram in Nederland was reeds op haar retour. Te snel kreeg de Zuiderzeetram al last van de concurrentie van vrachtauto en bus; zeker toen de IJsselbrug bij Zwolle (verkeersbrug) gereed kwam en het Katerveer verving, konden de autobussen gemakkelijk Zwolle bereiken en was het lot van de Zuiderzeetram eigenlijk beschoren.Op 31 augustus 1931 reed de allerlaatste tram; onmiddelijk daarna werden de rails opgebroken, zodat de Zuiderzeestraatweg kon worden herbestraat en verbreed. Ondanks dat het anno 2003 dus al 72 jaar geleden is, is het opvallend hoeveel herkenbare zaken er toch nog duidelijk aanwezig zijn. Zelfs van het materieel is nog iets tastbaars over: rijtuig B 21 rijdt nog regelmatig bij de museum Stoomtram Hoorn - Medemblik  ! Onderstaande foto's -afgewisseld met een paar oude prentbriefkaarten- laten dit zien. 

Kaart: 

Bron: "De Zuiderzeetram" , uitg. oudheidkundige vereniging "Arent thoe Boecop"

Hoewel het in de foto niet zo goed uit de verf komt: In dit weiland bij Hattemerbroek is nog  het verloop van de tramlijn te volgen aan de hand van de nog immer diogonaal verlopende weilandafscheiding richting de lijn Zwolle - Amersfoort; de eigenlijke aftakking lag ongeveer op de plaats waar nu het viaduct van de A 50 ligt. de foto is genomen vanaf de Zuiderzeestraatweg, hier boog de lijn parallel langs deze weg. 

Een deel van de oprit van het viaduct die de lijn Hattem - Kampen over de lijn Zwolle - Amersfoort leidde, is nog immer aanwezig. Rechts de dijk tot het punt waar hij weggegraven is; het fietspad links ligt op het tracé van de verbindingsboog van de lijn Zwolle - Apeldoorn. Beide lijnen liepen evenwijdig aan elkaar kwamen in Hattem - stad bij elkaar.

Genoemde dijk is nog zeer uitdrukkelijk aanwezig in het landschap, aanzicht van de west-zijde.

Hier lag vroeger de genoemde draaischijf bij de Kamperveensche Zuivelfabriek; aan de kronkel in de sloot is goed te zien dat de berm hier is verbreed; de abri van de bushalte staat haaks op de weg, maar is achter de struiken niet goed te zijn.

De dorpsstraat van Oldebroek in vroeger jaren. Een schare dorpsbewoners poseert maar al te graag naast de uit de richting Zwolle gekomen tram. (prentbriefkaart)

Cafetaria "'t Wissel" heeft niet zo maar deze naam, hier lag vroeger namelijk een wisselplaats (inhaalspoor); ook de bushalte herinnert hier nog aan.

Het tot woonhuis verbouwde stationsgebouw te Oldebroek; oorspronkelijk was het gebouw groter, het rechtse gedeelte is er afgesloopt.

De voormalige landbouwvereniging "Ons Belang" ; vroeger bevond zich hier een kopspoor voor laden en lossen van goederenwagens.

Bij de stoomtram Hoorn - Medemblik is nog altijd rijtuig B 21 (ex NCS BC 5) in gebruik, dit rijtuig is in dienst gesteld bij de Zuiderzeetram en is vroeger verscheidene malen de op de foto's getoonde plaatsen gepasseerd ! Het betreft het bruin/creme rijtuig achterop.

De locomotievenloods; op een paar dichtgemetselde ramen en deur na, ook nog vrijwel identiek. Hoewel aan de binenzijde onzichtbaar, is de groene deur nog de originele houten loodsdeur !

(prentbriefkaart)

Bovenaanzicht van de beide keermuren  in de stadswal. De dam door de gracht werd overigens na het opbreken van de lijn weer weggegraven.

Parallel aan de stadswal en stadsmuur liep de tramlijn door dit perceel richting Beekstraat; het huis met het oranje dak op de achtergrond is van latere tijden, hier boog de lijn namelijk met een scherpe boog naar links de Beekstraat in.

Van de Beekstraat ging het weer over de gracht via de Goorpoortbrug en Nunspeterweg richting Doornspijk - Nunspeet. De oorspronkelijke brug was een smalle stenen boogbrug. Ten behoeve van de tram is deze verbreed aan de west-zijde, met stalen liggers en een rechte gemetselde zijkant. E.e.a. is op bovenstaande foto duidelijk te zien.Over het tramdeel is later gewoon het wegdek verbreed, vanaf de weg is hiervan dan ook niets te zien.

Langs de F.A. Molijnlaan in Nunspeet is het verloop nog goed te zien tussen de dubbele bomenerijen; het fietspad ligt op de plaats van de rails. Hier kijken we richting Elburg; iets verder op rechts stond de verffabriek Veluvine met spooraansluiting.

Dienstwoning te Nunspeet van de stationschef van de Zuiderzeetram. Dit huis staat dus tegenover het huidige NS-station, tegenwoordig is er een makelaardij gevestigd.